Mary Oliver (1935-2019) is een Amerikaanse dichter, en ze werd geboren in een landelijk plaatsje, Maple Heights, vlakbij Cleveland in Ohio. Daar ontwikkelde ze een grote voorliefde voor de natuur. Ze woonde een groot deel van haar leven in Provincetown, Massachusetts.
[Deze introductie kunt u verder overslaan als u de introducties tot eerdere vertalingen al eens gelezen hebt. Het gedeelte dat specifiek over dit gedicht gaat begint met een alinea waarvan de openingswoorden luiden: “Het onderhavige gedicht …]
Ze begon betrekkelijk vroeg met dichten. Ze schrijft verzen met een fraai ritme en een gevoelige toon, waarin vaak rijm ontbreekt, waarin een dichterlijke stroom en tegenstroom nooit ontbreken, verzen die ons gevoelig maken en verrijken – zoals elk goed gedicht – voor de gruwelen en de schoonheden en de geheimenissen van het bestaan – “We are nourished by the mystery” (The Fish).
Ze was bevriend met de zus van Edna St. Vincent Millay, en heeft met haar de nagelaten papieren van de dichteres geordend.
Een necrologie, geschreven door Lynn Neary, ‘Beloved Poet Mary Oliver, Who Believed Poetry ‘Mustn’t Be Fancy,’ Dies At 83‘ op de website van New Hampshire Public Radio (17 januari 2019), vindt u hier.
De slotregel van dat stuk is een voor mij zeer ontroerend en ook veelzeggend citaat uit het gedicht When Death Comes dat ik al eerder heb vertaald.
“When it’s over, I want to say: all my life / I was a bride married to amazement.”
Na haar dood in 2019 verscheen in Forward een mooi stukje van Talya Zax. Deze joodse schrijver/journalist schreef:
The Pulitzer Prize-winning poet [Mary Oliver dus], who passed away on January 17 [2019] at age 83, was a voice of clarity in American letters. Her work, spare and full of silence, was often out of style. She was dismissed, by some who claimed authority, as a common kind of poet, not especially interesting, radical in neither subject nor form.
But when it came to the dimensions that most matter, those of language and soul, Oliver was unique. She could show you the world just as it was, and in doing so make it seem entirely new.
En ook citeerde ze de woorden van Mary Oliver:
“The Real Prayers Are Not the Words, But the Attention that Comes First,”
Het onderhavige gedicht is niet moeilijk te begrijpen, het is zelfs enigszins moralistisch: het vertelt het verhaal van een stervend watervogeltje, en het zegt expliciet dat het doel is om onze ogen te openen voor de wereld om ons heen, omdat die wereld rijk en onuitputtelijk is, een bron van vreugde die ons ook leert omgaan met verdriet.
Geluidsopname
Vertaling
Ten geleide
Dit verhaal
Zal je hart breken.
Ben je er klaar voor?
Deze winter
Kwamen er duikertjes in onze haven
En ze stierven één voor één,
Zonder dat we wisten waaraan.
Een vriend vertelde me
Over een van hen aan de kust
Dat z’n kopje ophief en z’n elegante
Snavel opende voor een kreet
Waarmee het lang en zoet zijn leven vierde
En je weet, als je het ooit gehoord hebt,
Dat dat iets heiligs is,
En, als je het nooit gehoord hebt,
Moet je zo snel mogelijk gaan naar de plek
Waar ze nog zingen.
En, neem van mij aan, vertel niemand
Waar dat precies is.
De volgende morgen
Lag dit duikertje, gespikkeld
En regenboogkleurig en vast van plan
Om terug naar huis te vliegen
Naar een verborgen meer,
Dood op de kust.
Ik vertel je dit
Zodat je hart breekt,
Waarmee ik slechts bedoel
Dat het zich opent, zich nooit meer sluit
Voor de wereld om ons heen.
Origineel
Lead
Here is a story
to break your heart.
Are you willing?
This winter
the loons came to our harbor
and died, one by one,
of nothing we could see.
A friend told me
of one on the shore
that lifted its head and opened
the elegant beak and cried out
in the long, sweet savoring of its life
which, if you have heard it,
you know is a sacred thing,
and for which, if you have not heard it,
you had better hurry to where
they still sing.
And, believe me, tell no one
just where that is.
The next morning
this loon, speckled
and iridescent and with a plan
to fly home
to some hidden lake,
was dead on the shore.
I tell you this
to break your heart,
by which I mean only
that it break open and never close again
to the rest of the world.