Mary Oliver (1935-2019) is een Amerikaanse dichter, en ze werd geboren in een landelijk plaatsje, Maple Heights, vlakbij Cleveland in Ohio. Daar ontwikkelde ze een grote voorliefde voor de natuur. Ze woonde een groot deel van haar leven in Provincetown, Massachusetts.
Ze begon betrekkelijk vroeg met dichten. Ze schrijft verzen met een fraai ritme en een gevoelige toon, waarin vaak rijm ontbreekt, waarin een dichterlijke stroom en tegenstroom nooit ontbreken, verzen die ons gevoelig maken en verrijken – zoals elk goed gedicht – voor de gruwelen en de schoonheden en de geheimenissen van het bestaan – “We are nourished by the mystery” (The Fish).
Ze was bevriend met de zus van Edna St. Vincent Millay, en heeft met haar de nagelaten papieren van de dichteres geordend.
Een necrologie, geschreven door Lynn Neary, ‘Beloved Poet Mary Oliver, Who Believed Poetry ‘Mustn’t Be Fancy,’ Dies At 83‘ op de website van New Hampshire Public Radio (17 januari 2019), vindt u hier.
De slotregel van dat stuk is een voor mij zeer ontroerend en ook veelzeggend citaat uit het gedicht When Death Comes dat ik al eerder heb vertaald.
“When it’s over, I want to say: all my life / I was a bride married to amazement.”
Na haar dood in 2019 verscheen in Forward een mooi stukje van Talya Zax. Deze joodse schrijver/journalist schreef:
The Pulitzer Prize-winning poet [Mary Oliver dus], who passed away on January 17 [2019] at age 83, was a voice of clarity in American letters. Her work, spare and full of silence, was often out of style. She was dismissed, by some who claimed authority, as a common kind of poet, not especially interesting, radical in neither subject nor form.
But when it came to the dimensions that most matter, those of language and soul, Oliver was unique. She could show you the world just as it was, and in doing so make it seem entirely new.
En ook citeerde ze de woorden van Mary Oliver:
“The Real Prayers Are Not the Words, But the Attention that Comes First,”
Dit gedicht is niet moeilijk te begrijpen, al is het wel goed om te beseffen dat de houding van de dichter de gebedshouding nabij komt. Dat is altijd zo, reden waarom militante atheïsten een hekel aan poëzie hebben en het proberen te reduceren tot schertspoëzie (voorbeeld: Rudy Kousbroek).
Whistling Swans zijn Fluitzwanen – dat zijn Noordamerikaanse zwanen die veel lijken op de ons bekende Kleine zwaan.
Rumi is Jalal ad-Din Rumi, een Perzische dichter en mysticus uit de 13e eeuw.
Ik heb dit gedicht vertaald op verzoek van de theoloog Piet van Die die een boek voorbereidt over gedichten met een religieuze strekking.
Geluidsopname
Vertaling
Fluitzwanen
Buig je je hoofd als je bidt of kijk je
Omhoog, de blauwe ruimte in?
Elke keus is goed, gebeden vliegen overal vandaan.
Maak je niet druk om de taal die je gebruikt,
God verstaat ze zonder twijfel allemaal.
Ook als de zwanen noordwaarts trekken in grote
luidruchtigheid, weet dan dat God luistert
En verstaat.
Rumi zei: Er is geen bewijs voor de ziel.
Maar is de terugkeer van lente, een terugkeer
Die ons hart blij maakt, niet een aardige aanwijzing?
Ja, ik weet het, God zwijgt onafgebroken, maar is
Dat echt een probleem?
Er zijn, hoe dan ook, eindeloos veel stemmen.
En verder, denk je ook niet (ik suggereer maar wat)
Dat de zwanen ongeveer net zo veel weten als wij over
Deze hele kwestie?
Luister maar en kijk naar ze, zingend in hun vlucht.
Neem er van mee wat je meenemen kunt.
Origineel
Whistling Swans
Do you bow your head when you pray or do you look
up into that blue space?
Take your choice, prayers fly from all directions.
And don’t worry about what language you use,
God no doubt understands them all.
Even when the swans are flying north and making
such a ruckus of noise, God is surely listening
and understanding.
Rumi said, There is no proof of the soul.
But isn’t the return of spring and how it
springs up in our hearts a pretty good hint?
Yes, I know, God’s silence never breaks, but is
that really a problem?
There are thousands of voices, after all.
And furthermore, don’t you imagine (I just suggest it)
that the swans know about as much as we do about
the whole business?
So listen to them and watch them, singing as they fly.
Take from it what you can.