John Donne (1572-1631) is de bekendste dichter van de groep dichters die door Samuel Johnson (1709-1784) de Metaphysical Poets is gedoopt. Hij was een geleerde en werd later een geestelijke in The Church of England.
Een informatieve Nederlandse website over John Donne, waarop ook veel vertalingen van zijn werk, vindt u hier.
De Metaphysical Poets gebruikten zogeheten Metaphysical Conceits in hun gedichten. Dat zijn uitgebreide vergelijkingen die weinig voor de hand lijken te liggen, die onwaarschijnlijk zijn, waarvan de elementen zeer ver uit elkaar liggen, maar die toch op een dichterlijke manier treffend zijn.
Dit gedicht bevat heel beroemde slotregels. Ze zijn in iets andere vorm bekend: “Don’t ask for whom the bell tolls; it tolls for thee”. Zo luidt ook de gelijknamige roman van Ernest Hemingway uit 1940. Deze regels betekenen misschien ook dat bij ieders uitvaart tevens een stukje van onszelf uitgeleide wordt gedaan, zoals sommige poëziebeschouwers menen. Zelf ben ik eerder geneigd te denken dat het eigenlijk een oproep betreft om er voor je naaste te zijn als dat nodig is, op het moment dus waarop de klok luidt.
Het gedicht bereidt deze conclusie helemaal voor door te benadrukken dat we allemaal horen bij de mensheid. De mensheid wordt dan met het continent, met het grote vasteland dat geen eiland is, en het gedicht maakt duidelijk dat we armer worden als er iemand verdwijnt, als iemand er niet langer bijhoort, zoals het continent armer wordt als er een stukje vanaf wordt gehaald. De ironie is dat Donne een eilandbewoner was uiteraard.
Het gedicht komt voor in Devotions Upon Emergent Occasions, and severall steps in my Sicknes uit 1624. Het boek bestaat vooral uit proza, reden waarom dit gedicht soms ook een prozagedicht wordt genoemd. De spelling van het origineel dat ik heb overgenomen is enigszins gemoderniseerd.
Geluidsopname
Vertaling
Geen mens is een eiland
Geen mens is een eiland,
Valt samen met zichzelf;
Ieder mens is een stukje continent,
Deel van de kern.
Als een kluit wordt weggespoeld door de zee
Wordt Europa armer,
Net als wanneer een kaap zou verdwijnen:
Net als wanneer het een landgoed van je vriend
Betrof, of dat van jezelf.
De dood van ieder mens neemt iets van me weg,
Omdat de mensheid mij aangaat,
En daarom: doe geen navraag voor wie de klok luidt;
Die luidt voor jou.
Origineel
No Man is an Island
No man is an island,
Entire of itself;
Every man is a piece of the continent,
A part of the main.
If a clod be washed away by the sea,
Europe is the less,
As well as if a promontory were:
As well as if a manor of thy friend’s
Or of thine own were.
Any man’s death diminishes me,
Because I am involved in mankind.
And therefore never send to know for whom the bell tolls;
It tolls for thee.