Mary O’Malley (1954-) is een regelmatig bekroonde Ierse dichter en vertaler die werkt aan de Nationale Universiteit van Ierland in Galway. Ze heeft acht jaar in Lissabon gewerkt, heeft tien dichtbundels gepubliceerd, ontving verschillende prijzen in diverse landen.

Onder deze link vindt u een interessant interview met Mary O’Malley. Het werd gepubliceerd in 2024, in de september-editie van The Honest Ulsterman. Interviewer is Esther Cullen.

De hierbij afgebeelde foto is ontleend aan datzelfde interview. Omdat de copyright-informatie niet wordt vermeld, kan ik die hier tot mijn spijt ook niet reproduceren.

Het gedicht is aan de actualiteit ontleend, maar het hoofdeffect heeft niet veel met de actualiteit te maken. Schutters van de door Donald Trump opgetuigde paramilitaire organisatie ICE – misleidend een douane- en immigratiedienst genoemd (Immigration and Customs Enforcement) – hebben twee onschuldige burgers in koelen bloede vermoord in Minneapolis.

Verrassend effect: een gedicht is geen geweer zegt het gedicht in de openingsstrofe, en in de slotstrofe blijkt het opeens een bom.

Het gedicht bestaat uit vier niet-rijmende kwatrijnen. Ik ben iets kwistiger geweest met lettergrepen dan O’Malley, maar in dit geval is het vrij belangrijk dat de betekenis van het gedicht goed wordt gevolgd.

Het gedicht werd gepubliceerd op 31 januari 2026 in The Irish Times.

Veel leesplezier.

---

Geluidsopname

---

Vertaling

De leugen

De leugen dat de neergeschoten demonstrant
In Minneapolis een terrorist was, de leugen
Dat ICE-moordenaars die tekeergaan in hun eigen steden
Slachtoffers zijn, de leugen dat een gedicht een geweer is.

Een gedicht is geen geweer, al is het zo dat gedichten
Geschreven door Achmatova of Neruda
Of Mandelstam – geen van hen heeft bij mijn weten
Ooit een schot gelost – misschien

Bij zekere formaties van het gesternte
Toevlucht vinden in het hart en verder gaan
Over bergen en landsgrenzen, ook taalgrenzen,
En ze steken zeeën over en jij

Kunt ze niet neerschieten, of ze opsluiten
Of de pixels veranderen. Ze worden afgespeeld
Op het riet van holle, dode beenderen.
Zo’n gedicht is een bom.

---

Origineel

The Lie

The lie that a protester shot dead by ICE
in Minneapolis was a terrorist, the lie
that killers set loose on their own cities
are victims, the lie that a poem is a gun.

A poem is not a gun, though a poem
from the pen of Akhmatova or Neruda
or Mandelstam, not one of whom ever
to my knowledge fired a shot, might

in certain conjugations of the stars
lodge in the heart and spread out
across mountains and borders
across languages and the sea and you

can’t shoot it down, or lock it up
or alter its pixels. It is played
on the hollowed reeds of dead bones.
A poem like that is a bomb.